Waarom het OV in de regio Amsterdam en de rest van het land vast dreigt te lopen  

De perrons van stations Schiphol en Amsterdam Zuid voelen nu al regelmatig (te) druk. Maar wat staat ons nog te wachten in de toekomst? We gingen in gesprek met Wouter van Neerven (adviseur verkeer en vervoer) en Marc Starmans (senior consultant Arcadis) over reizigersdata, toekomstscenario’s en de vraag wanneer drukte echt een probleem wordt. “Eén ding is zeker: niets doen is geen optie.”

Knelpunten
“We hebben in Nederland iets unieks,” begint Wouter. “Dankzij de OV-chipkaart weten we heel precies hoeveel mensen er reizen op een bepaald traject, waar ze instappen, waar ze uitstappen en hoe ze zich door het OV-netwerk bewegen. In veel andere landen moeten ze het doen met schattingen. Wij werken met harde data.” Die gegevens worden gecombineerd met tellingen, enquêtes en modellen. Zo ontstaat een gedetailleerd beeld van hoe druk het nu is én hoe dat zich in de toekomst ontwikkelt. “We zien nu al duidelijke knelpunten ontstaan,” vult Marc aan. “Station Schiphol, Amsterdam Zuid, maar ook stations als Lelylaan en zelfs Amsterdam Centraal. De data bevestigen precies wat reizigers al voelen.” 

Toekomstscenario’s  
Tot corona nam de drukte in het openbaar vervoer sneller toe dan verwacht. Daarna werd het rustiger, maar die rust is volgens Wouter tijdelijk. “In onze toekomstscenario’s, die doorlopen tot 2040, groeit het aantal reizigers opnieuw. We werken met twee scenario’s: één waarbij het goed gaat met de economie en één waarbij het minder goed gaat met de economie. In het eerste geval wordt er meer gebouwd, komen er meer banen, groeit de bevolking en reizen er meer mensen. Gaat het minder goed met de economie dan valt de groei van het aantal reizigers lager uit. Maar hoe dan ook: in beide scenario’s neemt de drukte significant toe.” 

Als sardientjes in de metro 
Het interessante is dat drukte niet alleen een technisch, maar ook een cultureel vraagstuk is. “Het aantal mensen op een perron is een hard getal,” zegt Wouter. “Maar of we dat acceptabel vinden, is subjectief.” In Japan accepteren reizigers bijvoorbeeld dat ze als sardientjes in de metro staan. Voor Londenaren is een overvolle spits normaal. “In Nederland vinden we dat al snel niet meer oké,” zegt Wouter. En dat verschil is cruciaal. “We spreken hier binnen de OV-sector af hoeveel mensen per vierkante meter we acceptabel vinden in een trein, op een perron of bij een roltrap. Dat is uiteindelijk een politieke en maatschappelijke keuze.” 

Internationale effecten
Station Schiphol is één van de grote knelpunten in de regio. “Het station is eigenlijk slachtoffer van zijn eigen succes. Het ligt zo perfect in het netwerk dat mensen het ook gebruiken als overstappunt, zelfs als ze helemaal niet naar het vliegveld hoeven” legt Marc uit. “Hierdoor wordt het extra druk.” En dat heeft grote gevolgen. Als er iets verandert bij Schiphol, verschuiven reizigersstromen tot in Utrecht en Haarlem. Daarnaast heeft het ook invloed op reizigersstromen richting Antwerpen, Brussel en Londen omdat het openbaar vervoer minder aantrekkelijk wordt. “Het is echt een ingevlochten systeem. Een kleine wijziging hier heeft grote (inter)nationale effecten.”

Gevaarlijke situaties
De vraag die iedereen bezighoudt: hoe erg wordt het als er geen maatregelen komen? Marc is voorzichtig, maar duidelijk: “Om gevaarlijke situaties te voorkomen moeten we dan vaker perrons afsluiten, zoals nu al wel eens gebeurt op Station Schiphol en Station Zuid in de spits. Mensen kunnen hun trein niet meer halen, metro’s zitten vol, wachttijden lopen op.” Wouter voegt toe: “Je krijgt overvolle perrons en overvolle treinen waardoor mensen weer vaker in de auto zullen stappen. Dat is een situatie die we niet willen. Eén ding is zeker: niets doen is geen optie.” 

Over Wouter van Neerven
Wouter is adviseur verkeer en vervoer en verantwoordelijk voor het aansturen van de bereikbaarheidsstudie. Wouter zorgt dat de OV-netwerken van OVAH goed zijn uitgewerkt en dat de effecten daarvan inzichtelijk worden. 

Over Marc Starmans  
Marc Starmans is een senior adviseur OV met meer dan 35 jaar ervaring bij toonaangevende railprojecten over de hele wereld. Marc brengt zijn wereldwijde expertise naar OVAH en zorgt voor de integratie tussen de OV-netwerken en de techniek. 

Meer informatie
Heb je naar aanleiding van dit bericht vragen, neem dan contact op via  info@ovamsterdamhaarlemmermeer.nl