Waarom een nieuwe OV-verbinding meer is dan een lijn op de kaart
Een nieuwe openbaarvervoerverbinding lijkt soms een eenvoudige lijn van A naar B op de kaart. Maar achter zo’n lijn schuilt een wereld die mensen meestal niet zien. Wie betrokken is bij de MIRT-verkenning bij OVAH (Openbaar vervoer Verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer) weet dat hier een enorme puzzel achter schuilgaat. Voordat die lijn werkelijkheid kan worden, moet deze ingepast worden tussen alles wat er al is én alles wat de komende jaren nog wordt gebouwd.
In het plangebied van OVAH gebeurt veel. Onder andere de Zuidas, het Schinkelkwartier, Badhoevedorp Zuid en het stationsgebied van Hoofddorp zijn volop in ontwikkeling. Ook wordt gewerkt aan het verbeteren van de infrastructuur bijvoorbeeld Zuidasdok, het derde perron op station Amsterdam Zuid en rondom de luchthaven Schiphol. Veel van die plannen en projecten zijn nog niet zichtbaar, maar zijn wel van belang voor de haalbaarheid van de nieuwe ov-verbinding. Daar is raakvlakmanagement voor nodig.
Een toekomstbestendige OV-verbinding ontwerp je niet alleen voor de reiziger van vandaag, maar juist ook voor de reiziger én de regio van morgen. Dat is waar de MIRT-verkenning OVAH om draait.
De regio van morgen
Wie naar de kaart kijkt, ziet de regio zoals die vandaag is. Voor een MIRT-verkenning is dat niet voldoende. Een ontwerp dat vandaag logisch lijkt, moet over een aantal jaar nog steeds uitvoerbaar zijn. Daarom kijkt het team van OVAH ook naar toekomstige plannen die al zijn vastgesteld of nog in ontwikkeling zijn. Dit doet OVAH samen met onder andere de gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer, de provincie Noord-Holland, Schiphol en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Binnen de MIRT-verkenning worden vijf kansrijke alternatieven onderzocht. Voor elk alternatief wordt bekeken hoe toekomstige ruimtelijke plannen zich verhouden tot het desbetreffende alternatief. Ook wordt inzichtelijk gemaakt waar deze plannen knellen met de alternatieven of waar deze elkaar juist versterken. Door kansen, risico’s en afhankelijkheden vroeg in beeld te brengen, ontstaat een goed beeld van de haalbaarheid en de waarde van de verschillende alternatieven.
Een puzzel van ruimte en tijd
Thomas: “Raakvlakmanagement is het vak van vooruit kijken. Het is een puzzel van ruimte, tijd en belangen zo verbinden dat de oplossingen die we nu verzinnen ook over een aantal jaar, als het project wordt uitgevoerd, nog haalbaar zijn”
Bestaande infrastructuur en het ontwerp van nieuwe infrastructuur moeten op elkaar aansluiten, én in de juiste volgorde kunnen worden gerealiseerd. Wat gebeurt er eerst? Waar moet alvast rekening mee worden gehouden? En welke gebieden zijn over een aantal jaar anders dan ze vandaag op de kaart staan? Ook moet bestaande infrastructuur blijven functioneren terwijl nieuwe infrastructuur wordt voorbereid. Een station moet aansluiten op andere vervoersvoorzieningen. Op dezelfde locaties zijn vaak ook plannen voor woningbouw, nieuwe infrastructuur, uitbreiding van rijkswegen of andere projecten. Daarmee ontstaan raakvlakken: punten waarop projecten, systemen of belangen elkaar raken en van elkaar afhankelijk zijn. Zorgen dat dit naast elkaar en met elkaar kan bestaan. Dat is waar raakvlakmanagement om draait, aldus Thomas.
Thomas geeft daar invulling aan door gesprekken te voeren met partijen die in hetzelfde gebied plannen maken om zo inzicht te krijgen in hoeveel ruimte de toekomstige plannen (mogelijk) gaan innemen. Van Amsterdam Zuid tot Hoofddorp kunnen die plannen gevolgen hebben voor de beschikbare ruimte, de inpassing van de verbinding en de volgorde waarin projecten worden uitgevoerd.
Waar ontwikkelingen elkaar raken
Thomas: “Een raakvlak wordt pas echt duidelijk als je naar een concrete situatie kijkt”. Bij Schiphol bijvoorbeeld kunnen werkzaamheden of ontwikkelingen op de luchthaven gevolgen hebben voor de ruimte of planning van een toekomstige ov-verbinding. Dan wordt niet alleen gekeken of plannen technisch mogelijk zijn, maar ook of ze aansluiten bij de luchthavenplannen. De keuze voor een station, tunnel of aansluiting op bestaande infrastructuur kan gevolgen hebben voor andere ontwikkelplannen op Schiphol. Dat vraagt om voortdurend afstemmen. Zo ontstaat een steeds completer beeld van de verschillende alternatieven: hoe een verbinding er op papier uitziet én wat ervoor nodig is om die te realiseren.
Bouwen aan de toekomst begint vandaag
Een toekomstbestendige ov-verbinding ontwerpen betekent rekening houden met een regio die blijft groeien, met nieuwe woningen, meer werkgelegenheid, drukker openbaar vervoer en veranderende mobiliteit. Het is een puzzel van ruimte, techniek, tijd en belangen. Door al die ontwikkelingen vroeg in beeld te brengen, kan worden onderzocht hoe een nieuwe ov-verbinding daar straks in past. Want een lijn op de kaart tekenen is eenvoudig. Zorgen dat die lijn ook gebouwd kan worden en past bij de regio van de toekomst, vraagt om veel meer.
Wat is een MIRT-verkenning?
Meer informatie over een MIRT: Veel gestelde vragen – OVAH
Bekijk ook de animatievideo: Het OVAH-project in 2 minuten
Thomas Neijenhuis is verantwoordelijk voor het in kaart brengen en beheersen van raakvlakken. Daarnaast onderzoekt hij als technisch projectleider, samen met ingenieursbureaus en projectpartners, de haalbaarheid en maakbaarheid van de alternatieven.
